Skąd bierze się czekolada? Czy kakaowiec rośnie w Polsce? Dlaczego ziarna kakaowca przypływają do Europy z dalekich krajów? Na te i wiele innych pytań poznali odpowiedzi uczniowie klasy 3b podczas wyjątkowych warsztatów czekoladowych, które poprowadziła mama Adasia – pani Ania. Było ciekawie, pachnąco i przede wszystkim… bardzo słodko!
Spotkanie rozpoczęło się od poznania tajemnic kakaowca. Dzieci dowiedziały się, że jest to drzewo rosnące w ciepłym, wilgotnym klimacie, głównie w krajach Afryki, Ameryki Południowej i Środkowej. Jego uprawa wymaga odpowiednich warunków, dlatego nie można hodować go w naszym klimacie.
Uczniowie obejrzeli zdjęcia owoców kakaowca, nazywanych kabosami. Dowiedzieli się, że mają one różne kolory, są duże, ciężkie i kształtem przypominają piłkę do rugby. Co ciekawe, owoce wyrastają bezpośrednio z pnia drzewa, a nie z gałęzi! Dzieci poznały również kolejne etapy wzrostu kakaowca i dowiedziały się, że pierwsze owoce pojawiają się po kilku latach.
Dzięki filmom z plantacji w Kamerunie mogły zobaczyć, jak wygląda uprawa kakaowca i zbiór jego owoców. To była prawdziwa podróż do miejsc, w których zaczyna się historia czekolady!
Kolejnym etapem warsztatów było poznanie drogi, jaką pokonuje ziarenko kakaowca, zanim stanie się pyszną czekoladą.
Pani Ania wyjaśniła dzieciom, że po otwarciu owocu specjalną maczetą wydobywa się z niego nasiona otoczone białym, śluzowatym miąższem. Następnie ziarna przechodzą proces fermentacji, który pomaga rozwinąć ich charakterystyczny smak i aromat.
Po fermentacji przychodzi czas na suszenie. Dzięki niemu ziarna stają się lżejsze i łatwiejsze do transportowania. Wysuszone trafiają do worków, są magazynowane, a następnie wyruszają w daleką podróż do Europy i innych części świata.
Dlaczego czekolada powstaje w Europie? To pytanie szczególnie zainteresowało trzecioklasistów. Skoro kakaowce rosną między innymi w Afryce, dlaczego tak wiele fabryk czekolady znajduje się w Europie?
Uczniowie dowiedzieli się, że przez wiele lat kraje afrykańskie sprzedawały przede wszystkim ziarna kakaowca, natomiast w Europie rozwijały się fabryki produkujące gotową czekoladę. Właśnie tutaj powstała rozbudowana infrastruktura potrzebna do jej wytwarzania: duże zakłady produkcyjne, specjalistyczne maszyny, magazyny oraz sieć transportu i sprzedaży.
Produkcja czekolady wymaga bowiem nie tylko ziaren, ale również odpowiednich urządzeń, energii elektrycznej, opakowań i zaplecza logistycznego. Znaczenie ma także bliskość rynków zbytu, ponieważ Europa i Ameryka należą do regionów, w których czekolada jest chętnie kupowana.
Dlatego ziarna z afrykańskich plantacji, zamiast gotowych tabliczek, często trafiają statkami w ogromnych kontenerach do europejskich fabryk. Warto jednak pamiętać, że czekoladę produkuje się również w krajach uprawy kakaowca, a jej wytwarzanie nie ogranicza się wyłącznie do Europy.
Kiedy ziarna dotrą do fabryki, rozpoczyna się kolejny etap ich niezwykłej przemiany. Są oczyszczane, prażone i mielone. W ten sposób powstaje gęsta masa kakaowa.
Następnie masa jest prasowana. W wyniku tego procesu uzyskuje się dwa ważne składniki: masło kakaowe oraz suche składniki kakaowe, z których powstaje kakao w proszku.
Ale to jeszcze nie koniec! Aby powstała czekolada, potrzebne są również inne składniki, takie jak cukier, mleko w proszku czy dodatkowe masło kakaowe – w zależności od rodzaju przygotowywanego produktu.
Wszystkie składniki trafiają do specjalnych maszyn, które przez wiele godzin dokładnie je mieszają. Proces ten nazywa się konszowaniem. Dzięki niemu czekolada staje się gładka, delikatna, a jej smak i aromat nabierają głębi.
Pani Ania w przystępny sposób wyjaśniła dzieciom, że produkcja czekolady to długa droga, wymagająca wiedzy, odpowiednich urządzeń i staranności.
Po dawce ciekawostek przyszedł czas na poznanie różnych rodzajów czekolady. Uczniowie dowiedzieli się, czym różni się czekolada gorzka od mlecznej i białej oraz skąd bierze się niezwykły kolor czekolady różowej, nazywanej ruby.
Okazało się, że biała czekolada nie zawiera suchej masy kakaowej, ale ma w swoim składzie masło kakaowe. Z kolei różowa czekolada ruby zawdzięcza swój charakterystyczny kolor i owocowo-kwaśny smak właściwościom ziaren kakaowych oraz specjalnemu procesowi ich obróbki. Nie trzeba dodawać do niej różowego barwnika, aby uzyskać ten efekt!
Pani Ania przygotowała dla dzieci również czekoladę karmelową, znaną jako Gold. Uczniowie mogli przyjrzeć się jej wyglądowi i spróbować jej wyjątkowego smaku.
Warsztaty nie ograniczały się do słuchania i oglądania. Dzieci miały okazję wcielić się w rolę prawdziwych odkrywców!
Pracując w grupach, otrzymały różne rodzaje czekolady oraz ilustracje przedstawiające składniki wykorzystywane do jej produkcji. Ich zadaniem było zastanowienie się, co jest potrzebne, aby powstała konkretna czekolada. Uczniowie wspólnie analizowali informacje, porównywali składniki i szukali prawidłowych odpowiedzi.
Była to świetna okazja do nauki przez działanie, współpracy i rozwijania umiejętności wyciągania wniosków.
Najbardziej wyczekiwanym momentem spotkania była oczywiście degustacja! Trzecioklasiści spróbowali pięciu rodzajów czekolady: gorzkiej, mlecznej, białej, różowej ruby i karmelowej Gold.
Dzieci porównywały kolory, zapachy i smaki. Zastanawiały się, która czekolada jest najsłodsza, która najbardziej gorzka, a która najbardziej zaskakuje swoim aromatem.
Na zakończenie odbyło się głosowanie na ulubioną czekoladę klasy 3b. Każdy mógł wyrazić swoją opinię i oddać głos na tę, która najbardziej przypadła mu do gustu. W ten sposób powstał klasowy ranking czekoladowych smaków! Najwięcej głosów zdobyła różowa czekolada ruby, która tym samym została zwyciężczynią klasowego plebiscytu!
Na zakończenie warsztatów uczniowie przystąpili do pracy twórczej. Każda grupa przygotowała plakat przedstawiający drogę ziarenka kakaowca – od owocu rosnącego na drzewie, przez fermentację, suszenie i transport, aż po produkcję gotowej tabliczki czekolady.
Dzięki temu dzieci mogły uporządkować zdobyte wiadomości i utrwalić kolejne etapy powstawania jednego z najbardziej lubianych słodyczy na świecie.
Serdecznie dziękujemy pani Ani, mamie Adasia, za przygotowanie i poprowadzenie tak interesujących warsztatów. Dzięki Pani uczniowie klasy 3b przekonali się, że za każdą tabliczką czekolady kryje się fascynująca historia, daleka podróż ziaren i wiele pracy.
Dziękujemy za poświęcony czas, ogrom przekazanej wiedzy, ciekawe materiały, wspólne odkrywanie tajemnic kakaowca i oczywiście pyszną degustację!
To była lekcja, którą zapamiętamy na długo – pełna ciekawostek, współpracy i czekoladowych smaków!
Tekst i zdjęcia Ewa Szubert
